'Aan tafel' bij Omroep ZVL

VEERTIG JAAR BALLUSTRADA

Op 24 augustus jl. deed Ballustrada-redacteur Jan JB Kuipers een interview bij 'Aan tafel' van Omroep ZVL in Waterdunen (interv. door Gonnie de Ruiter), ter gelegenheid van het veertigjarig jubileum van het blad.  Er werd onder meer aandacht besteed aan de eind 2025 overleden stichter André van der Veeke, teruggekeken op allerlei thema's en jubileumuitgaven - en vooruit geblikt naar de toekomst.

Eind september verscheen dit vraaggesprek ook op het YouTube-kanaal van deze omroep.

Hierbij de link naar het interview:

Neem nu een abonnement !

Los dubbelnummer € 12,50 | Abonnement € 22,00, 4 nummers inclusief porto
Bankrekening NL35 ABNA 049 92 02 864 t.n.v. Stichting Zeeuws Licht


Redactie: Jan J.B. Kuipers, Johan Everaers

Vaste medewerkers: Kees Klok, Paul van Leeuwenkamp, Jos Rouw (webzaken)

Contact: jjbkuipers[at]hotmail.com

Veel belangstelling jubileumuitgave

Het jubileumnummer wegens het veertigjarig bestaan van BALLUSTRADA is door de 'achterban' gunstig ontvangen. De redactie ontving veel waarderende berichten, ook nieuwe abonnees hebben zich gemeld. De uitgave over 'Wat ik eigenlijk wilde zeggen' met herdenkingsdeel voor onze oprichter André van der Veeke is ook dankzij berichten in de pers en losse bestellingen vrijwel uitverkocht.

Redacteur Jan JB Kuipers was onder meer te gast bij het live radioprogramma 'Tafelgasten' van WFM96 (19 aug.). Zijn aangevraagde verzoeknummer bij het gesprek was 'I See The Rain' van The Marmalade (1967). Het werkte: na enkele maanden droogte en veel hitte regende het geregeld. BALLUSTRADA heeft ondanks zijn respectabele leeftijd kennelijk nog altijd een scherpe kijk op de toekomst. 

Bekijk hier het interview op Omroep ZVL over 40 jaar BALLUSTRADA.

Neem nu een abonnement !

Los dubbelnummer € 12,50 | Abonnement € 22,00, 4 nummers inclusief porto
Bankrekening NL35 ABNA 049 92 02 864 t.n.v. Stichting Zeeuws Licht


Redactie: Jan J.B. Kuipers, Johan Everaers, Ko de Jonge.
Vaste medewerkers: Kees Klok, Paul van Leeuwenkamp, Thom Schrijer, Jos Rouw (webzaken)

Contact: jjbkuipers[at]hotmail.com

Daar ligt-ie dan (al 40 jaar)

Hij ligt er: de dubbeldikke jubileumuitgave van het veertigjarige Ballustrada: 188 pagina’s vol verhalen, poëzie, essays en beeldende bijdragen, meer dan veertig medewerkers (want we konden nooit goed tellen bij Ballustrada) – voor elk jaar iets meer dan één. ‘Mag het ietsje meer zijn?’ was trouwens nooit een bezwaar bij ons. Verzending naar de abonnees en medewerkers volgt binnenkort.

De verschijning van het ‘monsternummer’, zoals wijlen André van der Veeke deze jubileumuitgave ter gelegenheid van veertig jaar Ballustrada graag noemde, wilde hij in elk geval meemaken, ondanks zijn steeds ernstiger falende gezondheid. Hij had zelfs al een thema voorgesteld: ‘Wat ik eigenlijk wilde zeggen’. Maar hij maakte het niet meer mee. 

André overleed op 1 december vorig jaar en daarom heeft dit door Johan Everaers en Jan Kuipers geredigeerde ‘dubbele dubbelnummer’ twee thema’s: het door hem voorgestelde en een aan hem gewijd herdenkingsthema.

Dubbel & dubbel enz.

Het dubbele dubbelnummer

Het dubbelthema van dit dubbele dubbelnummer werkt óók dubbel: sommige auteurs hebben al of niet bij toeval – een factor waarbij ons blad al decennia garen spint – beide invalshoeken in hun bijdrage verwerkt, zoals u zult merken. Anderen hielden zich keurig aan één van beide thema’s of trokken zich er helemaal niets van aan. Foei!

We hopen onze lezers, onze abonnees en onze rotsvaste Vrienden enig plezier met deze aflevering te bereiden, hoewel het clair-obscur ervan levensgroot is. En mag Ballustrada nu ook eens met zijn tijd meegaan en aangaande dit begrip een beroep doen op AI? – ‘Het creëert dramatiek, diepte en volume door de nadruk te leggen op lichtinval en schaduw, vaak met een donkere achtergrond.’

Een donkere achtergrond, dat heeft het Elektrische Brein raak getroffen.

Ko de Jonge, onze man van het beeld.

Neem nu een abonnement of bestel het laatste nummer!

Los dubbelnummer € 12,50 | Abonnement € 22,00, 4 nummers inclusief porto
Bankrekening NL35 ABNA 049 92 02 864 t.n.v. Stichting Zeeuws Licht


Redactie: Jan J.B. Kuipers, Johan Everaers, Ko de Jonge.
Vaste medewerkers: Kees Klok, Paul van Leeuwenkamp, Thom Schrijer, Jos Rouw (webzaken)

Contact: jjbkuipers[at]hotmail.com

Bundel op basis poëziethema BALLUSTRADA

In het voorjaarsdubbelnummer van jaargang 2024 van Ballustrada verscheen een aflevering van de rubriek Laaglandse Poëzie met het thema ‘Gegeten en gedronken’. Onder redactie van Will van Broekhoven leverden zeventien dichters één gedicht aan. Velen, onder zie Aschwin van den Abeele, kregen de smaak te pakken en vonden het jammer dat het bleef bij een eenmalige publicatie. 

Will en Aschwin stelden vervolgens de bundel Wat de pen schaft: gedichten over eten en drinken samen. Ron Frinks van Uitgeverij Leeuwenhof was bereid de bundel uit te geven.

Deze keer geen zeventien, maar negenentwintig Nederlandse en Vlaamse dichters, met elk twee gedichten. Enkele namen naast de beide samenstellers: Anna de Bruyckere, Annika Cannaerts, Maarten Embrechts, Dinie Sophie Fintelman, Y. Né, Roger Nupie en de Ballustrada-redacteuren Jan J.B. Kuipers en André van der Veeke (overl. dec. 2025).

76 pag., ISBN 9789493155329
Uitgave: Leeuwenhof, 2026

***

Omstreeks augustus verschijnt een 'dubbel dubbelnummer' van Ballustrada ter gelegenheid van het veertigjarig bestaan, met medewerking van meer dan veertig schrijvers, dichters en beeldend kunstenaars. Thema's: 'Wat ik eigenlijk wilde zeggen' en een herdenkingsdeel voor onze stichter André van der Veeke.

Neem nu een abonnement of bestel het laatste nummer!

Los dubbelnummer € 12,50 | Abonnement € 22,00, 4 nummers inclusief porto
Bankrekening NL35 ABNA 049 92 02 864 t.n.v. Stichting Zeeuws Licht


Redactie: Jan J.B. Kuipers, Johan Everaers, Ko de Jonge.
Vaste medewerkers: Kees Klok, Paul van Leeuwenkamp, Thom Schrijer, Jos Rouw (webzaken)

Contact: jjbkuipers[at]hotmail.com

Afscheid van Willem G. Weststeijn

Zaterdag 2 mei - Vandaag vernam de redactie via een rouwadvertentie in NRC dat de bekende slavist Willem G. Weststeijn is overleden. De emeritus-hoogleraar Slavische letterkunde aan de Universiteit van Amsterdam leverde zeer recent nog een bijdrage voor ons komende jubileumnummer, in de vorm van niet eerder in vertaling gepubliceerd proza van Velimir Chlebnikov.

Vanaf 2015 leverde Willem regelmatig vertalingen voor onze vaste rubriek Taal Ver Taal. Hij werd 82 jaar.

W.G. Weststeijn. Wikimedia Commons

Deze zomer verschijnt een 'dubbel dubbelnummer' van Ballustrada ter gelegenheid van het veertigjarig bestaan, met medewerking van meer dan veertig schrijvers, dichters en beeldend kunstenaars. Thema's: 'Wat ik eigenlijk wilde zeggen' en een herdenkingsdeel voor onze stichter André van der Veeke.

Neem nu een abonnement of bestel het laatste nummer!

Los dubbelnummer € 12,50 | Abonnement € 22,00, 4 nummers inclusief porto
Bankrekening NL35 ABNA 049 92 02 864 t.n.v. Stichting Zeeuws Licht


Redactie: Jan J.B. Kuipers, Johan Everaers, Ko de Jonge.
Vaste medewerkers: Kees Klok, Paul van Leeuwenkamp, Thom Schrijer, Jos Rouw (webzaken)

Contact: jjbkuipers[at]hotmail.com

Dwangarbeider van de poëzie

In memoriam André van der Veeke (1947-2025)

11 jan 2026

door Rogier de Jong

Op 1 december 2025 bereikte mij en vele anderen het droeve bericht dat de Zeeuws-Vlaamse dichter André van der Veeke was overleden. Helemaal onverwacht kwam het nieuws niet: André tobde al jaren met zijn gezondheid en als je hem ernaar vroeg grapte hij dat hij negen levens verspeeld had.

* Deze column is met toestemming van de auteur  en de meander-

redactie overgenomen van het literaire e-zine meander *

André van der Veeke was een belangrijke stem in de Zeeuwse poëziecanon en daarbuiten. Hij schreef eigenzinnige, sterke gedichten. In Middelburg, Vlissingen en Terneuzen is muurpoëzie van hem te vinden. Ook was hij medeoprichter van het literair periodiek Ballustrada – waarover zo meteen meer – en een cultuurcriticus die er geen doekjes om wond.

Ik mag mij gelukkig prijzen dat ik André heb gekend. Hij leverde een bijdrage aan de presentatie van mijn debuutbundel Memento en we droegen ook samen voor bij andere gelegenheden, waar zijn plankenkoorts steevast uitmondde in een uitstekende voordracht waarin de kwaliteit van zijn poëzie optimaal doorklonk.

André was een gedreven dichter, maar hij zwom ook tegen de stroom van genre- en andere conventies in. Zo maakte hij geen geheim van zijn aversie tegen wokeheid – als vriend van Israël en het Oude Volk kon hij het niet laten om je bij de koffie grijnzend een jodenkoek aan te bieden – en voerde hij op Facebook een niet aflatende strijd tegen de verloedering van de Nederlandse taal.

In zijn poëzie is van sarcasme en cultuurkritiek weinig te merken. Zijn verzen ademen een open en ruimhartige, om niet te zeggen barmhartige blik uit op zijn omgeving. De Westerschelde spoelt daardoorheen als een steeds terugkerend motief:

Scheldesuite

Slaafse golven, windstilte
Alsof de rivier op weg is naar
een krabbel van de baardige schepenschilder
Het uitschot van de vogelstand
krijst boven het geplette grijs

Tot er licht lekt uit het wolkendek
en een hogere graad van onbereikbaarheid
zich afzet op de stugge schepen
Kokend zilver voor de speculant
die nu voor anker gaat.

De liefde van André van der Veeke voor de dichtkunst ontstond niet spontaan. Volgens de herdenkingskaart die tijdens zijn afscheid werd uitgereikt, had hij aanvankelijk een enorme hekel aan poëzie: ‘erger dan een kerkdienst’. Maar na een bloemlezing uit zeven dichtbundels onder de titel Dwangarbeider van de poëzie – zie de bespreking van Maurice Broere in dit magazine – waren zijn faam en roeping gevestigd.

André werd in 2002 voor het eerst door een hartstilstand getroffen. Dichter en kunstbroeder van het eerste uur Jan J.B. Kuipers herinnert zich: ‘Theo Raats en ik zaten op hem te wachten in De Drvkkery, waar we een redactievergadering hadden gepland. Maar hij kwam niet… niets voor hem’.

André bleef na zijn herstel stug doordichten en trok zich weinig aan van wat de kritiek over zijn werk had te zeggen, of dat nu lovend was of afkeurend. Die onverstoorbare eigenzinnigheid hoorde bij zijn trotse karakter, mogelijk gevormd in de Rotterdamse arbeiderswijk waar hij was geboren.

Misschien kwam uit dezelfde trotse eigenzinnigheid het idee voort om in 1987 met een aantal kunstbroeders het literaire periodiek Ballustrada op te richten. Officieel een Zeeuws tijdschrift, officieus een literair podium waarop dichters uit ‘heel’ Nederland en Vlaanderen publiceren, en niet te vergeten kunstenaars die elkaar via de post kunstwerken toestuurden omdat zij de vercommercialisering van musea en kunstinstellingen niet vertrouwden: de zogenaamde ‘mail artists’. 

Ballustrada was en is mede daarom nog steeds een dwars periodiek, eigenlijk meer een kunstwerk zélf dan een drager van kunst. Waarbij er overigens niet maar wat aan geklooid werd. ‘Al vroeg wist Van der Veeke’, schrijft dichter Job Degenaar in het vijfendertigjarige jubileumnummer, ‘zich omgeven door een vaste kern die voor stabiliteit en kwaliteit zorgde zoals Johan Everaers, Jan J.B. Kuipers, Theo Raats en vormgever Ko de Jonge’. In datzelfde jubileumnummer beschrijft André op zijn beurt hoe het in de beginjaren toch hilarisch kon misgaan. Onder het pseudoniem Minor had hij eens ‘flink willen uithalen’ naar die en gene. Helaas waren onder de column zijn initialen terechtgekomen. André: ‘Dat was lachen’.

Toen André nog enigszins vitaal was, ontmoetten we elkaar soms in dijkpaviljoen Westbeer in Terneuzen. Samen keken we dan naar de langsvarende bulkcarriers en het door hen veroorzaakte kielzog dat een schuimspoor veroorzaakte dat tegen het basalt klotste met een volgens André kenmerkend slurpend geluid:

Het beffen van basalt
(wat ze bij hoogwater horen)

Slurpen en slikken als in een bordeel voor reuzen
Of kalme holle slagen met boventonen

Het ruisen waar geen riet is, het afknijpen
Druppelen, dreinen, vloeibaar geroezemoes

Gorgelen, spuwen, klappen, sissen
Kotsen dat ze klotsen noemen

Spoelen, lekken, uitlopen, indalen:
het beffen van basalt

De Schelde als eeuwig ijkpunt voor zijn kunstenaarschap. Op één van die koffieochtenden nam André me mee naar de Terneuzense boulevard waar dichtregels van hem op een tegelplateau zijn vereeuwigd:

Waar het licht bijna
te zout is voor het oog

Die regels zijn inmiddels zo bekend dat je bijna zou vergeten dat ze uit een gedicht komen, ‘De oogst van de kust’:

Het verre geronk van de branding
in de Tienhonderd Polder

Boven graanoogsten
op kruispunten van land en lucht

Waar het licht bijna
te zout is voor het oog

De onzichtbare dorser
torent boven alles uit

Een spookrijder die zich
afkeert van de kust

Met vaste hand stuurt hij
zijn uren, zijn zomer brandt

Stof van augustus
moet brood worden

Spookrijden – André kon er zelf ook wat van met zijn antiwokeheid en cultuurkritiek. Onder die Rotterdamse branie school echter een opmerkzame dichter met een warm hart en een liefdevol oog voor zijn omgeving. Een omgeving die niet alleen maritiem en nautisch was, maar ook zijn kunstenaarsvrienden betrof en de mensen in zijn naaste, intieme kring, zo bleek bij zijn afscheid op 9 december.

Nu komt er nieuw jubileumnummer ‘Veertig jaar Ballustrada’ aan, waarvan een deel is toebedacht aan de nagedachtenis van André en een deel aan een nog door hem bedacht thema: ‘Wat ik nog wilde zeggen’. Vele nieuw- en oudgedienden onder wie schrijver dezes zullen hun goedbedoelde licht over dat thema laten schijnen. Of dat net zo raak en ontroerend zal zijn als de proloog van zijn laatste bundel, is natuurlijk de vraag, maar het is de inzet die telt en daaraan zal het vast niet ontbreken.

Wacht – wacht op me tot ik voorbij vaar
Je zal me niet zien, ik heb geen gezicht
geen gestalte van betekenis, ik ben een van
die internationale schimmen varend onder
willekeurige vlaggen en logo’s, fotografeer
mijn schip maar alsof het mijn lichaam is
en verspil daarna geen gedachte aan mij,
aan ons: The Flying Sailors of all rivers and seas.

Credits:

Reizigers voor alle richtingen (Uitgeverij ADZ, 2004)
Poldergeest (Uitgeverij Liverse, 2014)
Het schuimspoor van het onbereikbare (Uitgeverij Liverse, 2021)
Ballustrada jaargang 35, nummer 3-4 (Stichting Zeeuws Licht, 2021)

Neem nu een abonnement of bestel het laatste nummer!

Los dubbelnummer € 12,50 | Abonnement € 20,00, 4 nummers inclusief porto
Bankrekening NL35 ABNA 049 92 02 864 t.n.v. Stichting Zeeuws Licht


Redactie: Jan J.B. Kuipers, Johan Everaers, Ko de Jonge.
Vaste medewerkers: Kees Klok, Paul van Leeuwenkamp, Thom Schrijer, Jos Rouw (webzaken)

Contact: jjbkuipers[at]hotmail.com

Nieuwe bundel Paul van Leeuwenkamp

Aangestoken door Paul van Ostaijen en Lucebert begon vaste Ballustrada-medewerker Paul van Leeuwenkamp (1955) op de middelbare school poëzie te schrijven. Het leidde tot gedichten in diverse tijdschriften en verzamelbundels, die werden verzameld in drie persoonlijke bundels (1992, 1996, 2004). 

Na 2004 richtte Van Leeuwenkamp zich meer op proza, maar er bleven ook gedichten komen, die onder andere verschenen in tijdschriften als Ballustrada, Meander en Schreef. Deze gedichten worden nu, samen met enkele oudere en eerder niet gepubliceerd werk, verzameld in Door de jaren, heen, waarin levendig wordt geworsteld met ons levenslange afscheid.

Tekst vervolgt onder de afbeelding.

Een gedicht uit de bundel:

Op de dijk

Hij herhaalt het
met steeds andere woorden
omdat men zich herhalen moet
in het laatste moment van onbegrip.

Dat licht verblindend van rechts-
boven schijnt, nevel daaronder grond
onzichtbaar maakt, de blauwe leegte
linksboven geen uitweg biedt,
dat slechts water rest.

Maar dat niemand zag hoe
in tegenlicht het zwartste gat
massief op je komt toe geraasd,
dat heeft hem nog het diepst geraakt.

Door de jaren, heen
Paul van Leeuwenkamp
Uitgeverij Liverse, Dordrecht, 2025
ISBN: 978 94 6493 936 1
€ 15,95

Paul van Leeuwenkamp (’s-Gravenhage, 1955) publiceerde drie gedichtenbundels (Brede gebaren, 1992; Als een huis, 1996; Krabbels op de krant, 2004) en drie verhalenbundels/romans (Plasmadromen, 2007; Voor de geboorte, 2014; Corresponderend, 2022). Zijn essaybundel Fantastische ontmoetingen (Quasis, 2024) over sciencefiction in Nederland en Vlaanderen, met 19 schrijversportretten, van Auke Hulst en Harry Mulisch tot Eddy C. Bertin en Jan J.B. Kuipers, kreeg veel waardering. 

Zijn nieuwe gedichtenbundel Door de jaren, heen (Liverse) opent met gedachten aan zes dichters/redacteuren die bij zijn drie eerdere bundels betrokken waren: Julien Raasveld, Jean Severeijns, Theo Scholten, Wim van Til, Jan Schotte en Fred Bloemink. Na 37 gedichten volgt een inhoudsopgave die structuur suggereert, die eerder bij de gedichten niet aanwezig was. Dat is geen redactionele slordigheid, maar de uitbeelding van het besef dat structuur altijd achteraf is en de werkelijkheid nooit helemaal vangt. Daarom moest deze inhoudsopgave ook achterin. Een knipoog van de dichter naar zichzelf.

Neem nu een abonnement of bestel het laatste nummer!

Los dubbelnummer € 12,50 | Abonnement € 20,00, 4 nummers inclusief porto
Bankrekening NL35 ABNA 049 92 02 864 t.n.v. Stichting Zeeuws Licht


Redactie: Jan J.B. Kuipers, Johan Everaers, Ko de Jonge.
Vaste medewerkers: Kees Klok, Paul van Leeuwenkamp, Thom Schrijer, Jos Rouw (webzaken)

Contact: jjbkuipers[at]hotmail.com